Βασίλης Τερζής «Σέρρες, η Τρανή Λαογραφική Αποκριά»

Αποκριά στις Σέρρες, Πανελληνίως μοναδική. Βαθιά Λαογραφική, Μεγάλη, Πλούσια, Φιλόξενη, Πολυδιάστατη, Πολυποίκιλη και Πολυθεματική.

Πολιτιστικοί σύλλογοι, σωματεία και φορείς (κυρίως από την Αττική), έρχονται, μαζί με εκείνους από την υπόλοιπη Ελλάδα και το εξωτερικό, λάτρεις της Λαϊκής μας Παράδοσης, συμπληρώνοντας ένα μεγάλο αριθμό επισκεπτών. Οι κρατήσεις στα κάθε λογής καταλύματα πλήρης σχεδόν από το Νοέμβριο. Επιλέγουν τις Σέρρες για τη «Σερραϊκή Αποκριά».

Στόχος τους να δουν από κοντά, να γνωρίσουν και να συμμετάσχουν βιωματικά, στα Αποκριάτικα Δρώμενα της περιοχής μας. Αφετηρία και τερματισμός των περισσοτέρων η πόλη των Σερρών.

Προορισμός και τόπος συνάντησης η Λαογραφική μας Περιφέρεια, τα χωριά μας. Τα υπαίθρια γλέντια και τα γλέντια συλλόγων με ζουρνάδες και παραδοσιακές ορχήστρες. Τα έθιμα, τα δρώμενα και οι εκδηλώσεις που διοργανώνονται από πολιτιστικούς φορείς.

-Ατύπως ξεκινά από τη Δευτέρα, την επομένη της Κυριακής του «Τελώνη και του Φαρισαίου», όπου ανοίγει το Τριώδιο. Οι κάτοικοι του Βαμβακοφύτου, εδώ και 140 περίπου χρόνια, επισκέπτονται την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών ως ένδειξη σεβασμού και ευγνωμοσύνης. Η Ιερά μονή βοήθησε τα μέγιστα, το 1882 με δωρεά της, στην κατασκευή του καμπαναριού της εκκλησίας του χωριού. Από τότε οι κάτοικοι τέτοια ημέρα φιλοξενούνται από τη Μονή. Εκκλησιάζονται και χορεύουν, με τη συνοδεία ζουρνάδων, τους τοπικούς τους χορούς. Ακολουθεί τράπεζα το μεσημέρι, ο Εσπερινός και η αποχώρισή τους.

-Συνεχίζει με το έθιμο του «Καλόγερου» από τους Κωστιλίδες στην Αγία Ελένη Σερρών, τη Δευτέρα της Τυρινής. Με τον «Αγερμό», το ξύρισμα των νοικοκυραίων, το κέρασμα από το Βασιλόπουλο, την εικονική αροτρίωση και σπορά, το θάνατο και τη ανάσταση του πρωταγωνιστή «Καλόγερου» και τον τελικό χορό.

-Κορυφώνεται το τριήμερο της Τρανής Αποκριάς.

Σάββατο, 21 Φεβρουαρίου…

«Αλαλούμ Αποκριά» με τον «ΛΑΪΛΙΑ». Σατυρική αναπαράσταση Νταρνάκικου Γάμου, στο Άγιο Πνεύμα. Άναμμα φωτιάς και γλέντι στο Βαμβακόφυτο. Αποκριάτικο Γλέντι στο «Άκροπολ», στο Λευκώνα.

Κυριακή, 22 Φεβρουαρίου …

Θρακιώτικο έθιμο του «Μπέη» από το σύλλογο Εβριτών Ν. Σερρών. «Μπαμπούγερα» στην Ανθή και στο Φλάμπουρο. «Μπαμπούγερα» στο Βαμβακόφυτο. «Τζαμάλα» από το Εργαστήρι Λαογραφικών Μελετών και Παραδοσιακών Χορών «ο Πύρρος». «Τζαμάλα» από τον Πανηπειρωτικό Σύλλογο Ν. Σερρών. Έθιμο «Κούσασι», άναμμα μεγάλης φωτιάς, χορός και γλέντι στον Εμμανουήλ Παπά.

Καθαρά Δευτέρα, 23 Φεβρουαρίου…

«Κετσέκια» στο Ποντισμένο. Σατυρικός γάμος στην Κοίμηση. «Μπαμπούγερα» στο Φλάμπουρο και την Ανθή. Κούλουμα και παραδοσιακοί χοροί στο Μελενικίτσι.

Αυτές τις ημέρες οι επισκέπτες δεν παραλείπουν να επισκεφτούν τις Ιερές Μονές του Τιμίου Προδρόμου Σερρών και Ακριτοχωρίου, τη λίμνη της Κερκίνης, το Σπήλαιο της Αλιστράτης, τα Οχυρά «Ρούπελ», τα λαογραφικά μουσεία Βλάχων και Σαρακατσαναίων και φυσικά τη Σερραϊκή αγορά και εστίαση.

Εκείνοι μας δείχνουν το δρόμο, τα χωριά μας παραχωρούν το χώρο, ανοίγουν τις πλατείες, στρώνουν το τραπέζι. Οι Ντόπιοι κάτοικοι πρόσχαροι, ευγενικοί, φιλόξενοι. Αυτός είναι ο θησαυρός μας. Τις ημέρες της Αποκριάς ο τόπος μας αλλάζει, γίνεται πρωταγωνιστής, ο κόσμος στα χωριά αποκτά κίνητρο, η τέλεση του εθίμου, του δρώμενου, οι «φίλοι» που θα έρθουν. Πολυάριθμα μέλη των συλλόγων της πόλης και της περιφέρειας, προετοιμάζονται συντονισμένα, άοκνα, εθελοντικά, με ανιδιοτέλεια, μήνες πριν.

Αργά μα σταθερά η Τοπική Αυτοδιοίκηση σε κάποιες περιπτώσεις δείχνει να αντιλαμβάνεται την αξία και τη δύναμη αυτού του γεγονότος.

Οι τοπικές αστικές καρναβαλικές εκδηλώσεις και δράσεις μας διασκεδάζουν, μας χαλαρώνουν, μας βγάζουν από την καθημερινότητα, συμπληρώνουν και ενισχύουν την εικόνα, διακινείται εγχώριο χρήμα στην αγορά. Στην πρώτη περίπτωση όμως έρχεται «ξένο συνάλλαγμα», φρέσκος αέρας, αξιοποιούμε τις συνθήκες και τις προοπτικές Τουριστικής Ανάπτυξης και Προβολής.

Αυτή είναι η Αποκριά στις Σέρρες, δεν είναι Καρναβάλι, είναι τρόπο ζωής είναι η Λαϊκή μας Παράδοση, ο ζωοδότης Λαϊκός μας Πολιτισμός.

Με μια βασική προϋπόθεση, ο σεβασμός απέναντι στο αυθεντικό, τη διατήρηση της γνησιότητας, της τοπικής κουλτούρας, της ξεχωριστής πολιτισμικής ταυτότητας. Για να υπάρξει διάρκεια και διαχρονικότητα, για να μην επέλθει, ευτελισμός και ξεπεσμός, σε μια παραδοσιακή κοινωνία ηθών όπου τα «νέα ήθη» στρέφονται στους ιδιαίτερους κώδικες, τις αρχές και τις αξίες μας.

Για να συνεχίσουμε όλοι να γιορτάζουμε στις Σέρρες τη Λαογραφική Αποκριά και όχι το «Καρναβάλι».

Καλή Αποκριά
Με αγάπη και συγχώρεση

Βασίλης Τερζής
Καθηγητής Φυσικής Αγωγής
Δάσκαλος Ελληνικού Παραδοσιακού Χορού
Αντιπρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Δασκάλων Δημοτικού Χορού