Το Βυζάντιο στις ΗΠΑ, ανάμεσα στα εκθέματα και ο Άγιος Ανδρέας από την παλιά Μητρόπολη των Σερρών

Ανάμεσα στα εκθέματα και ο Άγιος Ανδρέας από την παλιά Μητρόπολη των Σερρών (12αιώνας)

Ο αφρός των έργων της βυζαντινής τέχνης που διαθέτουν τα μουσεία της χώρας ταξιδεύει στην Ουάσιγκτον για τη μεγάλη έκθεση που σχεδιάστηκε επί υπουργίας Παύλου Γερουλάνου και αποτελεί και την πρώτη συνεργασία του επίσημου κράτους με ένα μουσείο που έχει κατηγορηθεί για αγορές από χέρια αρχαιοκαπήλων, το Μουσείο Πολ Γκετί.

Αριστουργήμα-τα βυζαντινής τέχνης που δείχνουν επιρροές από την αρχαία ελληνική παράδοση, την Ανατολή και τη Δύση Στέλνουμε 180 έργα της βυζαντινής τέχνης, μεγάλης ιστορικής και καλλιτεχνικής αξίας, που προέρχονται από μουσεία και συλλογές απ' όλη την Ελλάδα καθώς και από το Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών της Βενετία.

Η έκθεση στοχεύει ακόμα να διατηρήσει ζωντανό το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας για τις βυζαντινές σπουδές. Μας ενδιαφέρει να μην κλείνουν οι βυζαντινές έδρες ανά τον κόσμο. Αντιθέτως να αναπτύσσονται. Οπότε η έκθεση έχει κι αυτή τη διάσταση».
 Με αυτόν τον τρόπο κάνεις σήμερα διεθνή πολιτιστική πολιτική. Οταν καταφέρεις να βρεθείς στο επίκεντρο, να αναδείξεις τον πολιτισμικό πλούτο σου, να δημιουργήσεις πεδίο γόνιμης επιστημονικής έρευνας, ανταλλαγής και παράλληλα να ενημερώσεις σωστά το ευρύ κοινό. Η έκθεση παρουσιάζει αριστουργήματα από όλους τους τομείς του βυζαντινού πολιτισμού και διαφημίζεται ήδη στην Αμερική. Και μέσω αυτής, προβάλλεται με τον καλύτερο τρόπο το όνομα της χώρας μας. Eίναι η πρώτη περιοδική έκθεση αφιερωμένη στη βυζαντινή τέχνη που διοργανώνει η Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσινγκτον, η οποία έχει ετήσιο μέσο όρο 6.000.000 με 8.000.000 επισκέπτες! Τα εκθέματα προέρχονται από ελληνικά μουσεία, δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές.
 
Η διοργάνωση οφείλεται στον πρώην υπουργό Πολιτισμού Παύλο Γερουλάνο, ο οποίος ξεκίνησε τις επαφές με την Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσινγκτον το 2010. Συνεχίστηκαν από τον Κώστα Τζαβάρα -με τη συνδρομή της γενικής γραμματέως Λίνας Μενδώνη όλα αυτά τα χρόνια- κι από ό,τι φαίνεται εκείνος που καρπώθηκε  την αίγλη είναι ο νυν υπουργός, Πάνος Παναγιωτόπουλος.
Διοργανώνεται από το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού, το Μουσείο Μπενάκη έχει την οργανωτική-επιστημονική επιμέλεια και συνεργάζονται η National Gallery of Art της Ουάσινγκτον και το Μουσείο J. Paul Getty του Λος Αντζελες, όπου θα μεταφερθεί στη συνέχεια (Μάρτιο με Ιούνιο 2014).
 
Μπορεί όταν μιλάμε για τέχνη στο Βυζάντιο στο μυαλό μας να έρχονται οι χριστιανικές εικόνες, τα ψηφιδωτά, οι τοιχογραφίες και τα κοσμήματα. Ομως η έκθεση περιλαμβάνει πολύ περισσότερα έργα.
 
 Την επιστημονική ομάδα εργασίας συναποτελούν οι: Αναστασία Τούρτα, επίτιμη διευθύντρια Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης και διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, Ευγενία Χαλκιά, επίτιμη διευθύντρια Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου Αθηνών, Δήμητρα Μπακιρτζή, διευθύντρια Λεβέντειου Δημοτικού Μουσείου Λευκωσίας και Τζένη Αλμπάνη, αρχιτέκτων – ιστορικός τέχνης του υπουργείου Πολιτισμού.
 
Τα highlights της έκθεσης
 
* Ενα καινούργιο ανασκαφικό εύρημα, η προτομή αριστοκράτισσας εξαιρετικής ομορφιάς από τα Χανιά, από το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης.
 
* Τα πλακίδια από ελεφαντοστό με σκηνές από τη ζωή του Αχιλλέα, που χρονολογούνται στο πρώτο μισό του 4ου αιώνα, προέρχονται από την Ελεύθερνα της Κρήτης κι ανήκουν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου. Πρόκειται για εξαιρετικής ποιότητας, πολύ σημαντικό εύρημα, που δεν έχει ξαναπαρουσιαστεί σε έκθεση. «Αυτά τα αντικείμενα δημιουργούνται στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και δείχνουν πώς περνάνε μυθολογικά θέματα μέσα από τις αισθητικές επιλογές των καλλιτεχνών, αλλά και ως μέρος της παιδείας. Τα μυθολογικά θέματα δεν απορρίπτονται καθώς μελετάται η αρχαιοελληνική γραμματεία».
 
* Ο συγκλονιστικός «Ορφέας» του Βυζαντινού Μουσείου.
 
* Μια ολόκληρη ξεχωριστή ενότητα από σπάνια νομίσματα από το Νομισματικό Μουσείο.
 

* Ο Απόστολος Ανδρέας από τμήμα ψηφιδωτής παράστασης από το Αρχαιολογικό Μουσείο Σερρών.
 
* Εξαιρετικές εικόνες, όπως «Ο Χριστός Παντοκράτορας, Η Σοφία του Θεού» από τον ναό της Αγίας Σοφίας Θεσσαλονίκης, ο Αρχάγγελος Μιχαήλ προερχόμενος από την Κωνσταντινούπολη (πρώτο μισό 14ου αιώνα), η αμφιπρόσωπη εικόνα από την Καστοριά με την «Παναγία την Οδηγήτρια» στη μία πλευρά και τον «Χριστό σε άκρα ταπείνωση» στην άλλη.
 
* Πολλά από τα κοσμήματα, όπως το ζεύγος των χρυσών βραχιολιών του 6ου αιώνα από την Κύπρο, από το Μουσείο Μπενάκη, αλλά και κοσμήματα από τη συλλογή Σταθάτου, από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας.
 Διάσημα χειρόγραφα, από τα καλύτερα δείγματα της αυτοκρατορικής τέχνης, που προέρχονται από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος. Ανάμεσά τους και η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου, περγαμηνή του 12ου αιώνα.
 Η Διαμάντω Φραγγεδάκη
είναι  κάτοχος Μυταπτυχιακού Τίτλου Σπουδών στον Τομέα Λαρείας Αρχαιολογίας και Τέχνης του ΑΠΘ

Γράφει η Διαμάντω Φραγγεδάκη