Ανακοινώσεις του υπουργείου Περιβάλλοντος ανατρέπουν τα δεδομένα και στο νομό Σερρών

Ανατροπή στο συνολικό φάσμα της διαχείρισης απορριμμάτων σε πανελλαδικό επίπεδο, θέτει το υπουργείο Περιβάλλοντος με το νέο Εθνικό Σχεδιασμό Διαχείρισης Αποβλήτων. Οι αλλαγές και σε επίπεδο νομού Σερρών διαφαίνονται με τη δέσμευση από πλευράς υπουργείου που πετάει το «μπαλάκι» στους δήμους και τις τοπικές κοινωνίες που θα συντάξουν τοπικά σχέδια διαχείρισης, εισπράττοντας τα οικονομικά οφέλη που θα ρίχνουν το κόστος της διαχείρισης.

Ανατροπή από το υπουργείο περιβάλλοντος, στη διαχείριση των απορριμμάτων

Έντονες αντιδράσεις και συζητήσεις και στο νομό Σερρών, προκάλεσε η ανακοίνωση από τον αναπληρωτή υπουργό Περιβάλλοντος Γιάννη Τσιρώνη, του νέου Εθνικού Σχεδιασμού Διαχείρισης Αποβλήτων.
Σύμφωνα με τον κ. Τσιρώνη «η πρωτοβουλία του νέου σχεδιασμού σηματοδοτεί ανατροπή των ακολουθούμενων μέχρι σήμερα πολιτικών των κυβερνήσεων της τελευταίας τουλάχιστον δεκαετίας. Στόχος του νέου σχεδιασμού είναι να μας κατευθύνει προς μια οικονομία και μια κοινωνία με μηδενικά απόβλητα, μια κοινωνία που θα μετατρέπει τα απόβλητα σε πόρους».

Το σχέδιο

Η παρουσίαση του κυβερνητικού σχεδίου για τη διαχείριση των σκουπιδιών, έγινε σε συνέντευξη Τύπου από το υπουργείο, περιλαμβάνοντας «θέματα επεξεργασίας αποβλήτων, την επεξεργασία ιλύος εγκαταστάσεων αστικών λυμάτων, τη διαχείριση βιομηχανικών αποβλήτων, ιδιαίτερα των επικινδύνων, η επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση αποβλήτων, την αξιοποίησή τους στο φως των νέων τεχνολογιών και αναγκών».  
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου ο κ. Τσιρώνης σημείωσε ότι «ο σύγχρονος κόσμος προχωρεί σε μια Ευρώπη της Ανακύκλωσης και σε μια Κοινωνία Μηδενικών Αποβλήτων. Εγκαταλείποντας το αδιέξοδο αναπτυξιακό γραμμικό μοντέλο μιας ανάπτυξης βασισμένης στην αλόγιστη κατανάλωση φυσικών πόρων, αγαθών και ενέργειας, στρεφόμαστε στην κατεύθυνση της Κυκλικής Οικονομίας. Στο πλαίσιο της νέας διακυβέρνησης, η προσπάθειά μας εστιάζεται στους πυλώνες της Πρόληψης Παραγωγής Αποβλήτων, της Επαναχρησιμοποίησης, της Ανακύκλωσης και της Ανάκτησης, με ένα αντίστοιχο θεσμικό πλαίσιο, που θα αντιμετωπίζει τα απόβλητα ως εν δυνάμει πόρο και θα ελαχιστοποιεί την Διάθεση στο έδαφος. Στοχεύοντας στην προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος, με το λιγότερο δυνατό κόστος για τους πολίτες, άμεση προτεραιότητά μας αποτελεί η προδιαλογή των βιοαποβλήτων, η Διαλογή στην Πηγή των οργανικών και των ανακυκλώσιμων, η αναβάθμιση της ποιότητας και του εύρους της ανακύκλωσης με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών».
Σύμφωνα με το υπουργείο, η φιλοσοφία αυτή αποτυπώνεται στην αναθεώρηση του Εθνικού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων, που ολοκληρώθηκε και άμεσα τίθεται σε διαβούλευση και στο Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Παραγωγής Αποβλήτων, που έχει ήδη ολοκληρωθεί, καθώς και στα Περιφερειακά Σχέδια Διαχείρισης Αποβλήτων που επικαιροποιούνται.
Αυτό σημαίνει ότι περιπτώσεις όπως των Σερρών, με μεγάλα έργα και διαδικασίες σε εξέλιξη, επικαιροποιούνται όπως επί λέξει αναφέρει το υπουργείο Περιβάλλοντος, το οποίο μάλιστα παραθέτει συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές και προτεραιότητες, στο πλαίσιο των αλλαγών που επιβάλλει.
  
Τι αλλάζει

Συγκεκριμένα, το υπουργείο αναφέρει πως ο κύκλος «ανακύκλωση - επανάχρηση – κομποστοποίηση - υπόλειμμα» θα ολοκληρώνεται σε επίπεδο δήμου ή νομού, μέσα από την υποχρεωτική για τους δήμους σύνταξη των τοπικών δημοτικών σχεδίων διαχείρισης, η οποία θεσμοθετείται. Επιπλέον, ο Δήμος και η τοπική κοινωνία, θα εισπράττουν τα οικονομικά οφέλη από τη διαχείριση απορριμμάτων τους, με απώτερο σκοπό τη μείωση του κόστους διαχείρισης. Πρέπει να δοθούν οικονομικά κίνητρα στους πολίτες με διάφορες μορφές επιδότησης με ανάλογη μείωση των δημοτικών τελών.
Η πλήρης αξιοποίηση της διαλογής στην πηγή με τη συμμετοχή των πολιτών θα φέρει θεαματικά αποτελέσματα ως προς την αύξηση των στόχων, ενώ μπορούν να δημιουργηθούν πανελλαδικά μέχρι 16.000 θέσεις εργασίας, με κύκλο εργασιών μεγαλύτερο του 1,5 δισ. ευρώ μέχρι το 2020.
Πρέπει να υπάρξει δραστική μείωση της εξαγωγής της πρώτης ύλης που απορρέει από αυτής της μορφής τη διαχείριση και προώθηση αυτής στις εγχώριες βιοτεχνίες-βιομηχανίες που χρησιμοποιούν ανακυκλώσιμα προϊόντα.
Ριζική θα είναι η αναθεώρηση της λειτουργίας των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ) και επανασχεδιασμός τους, στο πλαίσιο ενιαίου κεντρικού συντονιστικού φορέα για τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων (με αναβάθμιση του ΕΟΑΝ). Τα έσοδα των ΣΕΔ αποτελούν δημόσιο πόρο και πρέπει να εξεταστεί ο έλεγχός τους μέσω κρατικού λογιστικού συστήματος για να αποτελέσουν επενδυτικό κονδύλι για την ανάπτυξη των συστημάτων της νέας διαχείρισης οι δε δράσεις τους να ενσωματωθούν στο σύστημα διαλογής στην πηγή των Δήμων.
Σειρά νομοθετικών παρεμβάσεων, διοικητικών και οργανωτικών μέτρων για όλα τα παραπάνω προβλέπονται στο ΕΣΔΑ και βεβαίως σημαντικά χρηματοδοτικά εργαλεία.
Στο νέο ΥΜΕΠΕΡΑΑ 2014-2020, στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης διαχείρισης των στερεών αποβλήτων προωθούνται σχετικές δράσεις με προβλεπόμενη χρηματοδότηση της τάξεως των 900 Μ€, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης ιλύος των Εγκαταστάσεων Επεξεργασίας Λυμάτων, ενώ για τα υγρά απόβλητα προβλέπεται δημόσια δαπάνη της τάξεως σχεδόν 1 δισ Ευρώ.
Ειδικότερα, για δράσεις πρόληψης παραγωγής αποβλήτων, προετοιμασίας για επαναχρησιμοποίηση, χωριστή συλλογή και ανακύκλωση αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένης της κομποστοποίησης προβλέπονται 120 εκατ. €, για επενδύσεις βελτίωσης της αποτελεσματικότητας της ολοκληρωμένης διαχείρισης αποβλήτων και διασφάλιση της αυτάρκειας σε δίκτυα υποδομών ανάκτησης και διάθεσης, 680 εκατ. €, ενώ 90 εκατ. € διατίθενται για την διαχείριση Επικίνδυνων Αποβλήτων και την περιβαλλοντική αποκατάσταση Ρυπασμένων Χώρων από Βιομηχανικά - Επικίνδυνα Απόβλητα. Πέραν αυτών, για την διαχείριση αποβλήτων διατίθενται άλλα 100 εκατ. € μέσω του ΕΠΑΝΕΚ και των ΠΕΠ.
«Είναι όμως πεποίθησή μας ότι η οριστική λύση της ανατροπής στη διαχείριση των αποβλήτων εμπεριέχεται στην κοινωνική συμμετοχή των πολιτών, τη συνεργασία των αρχών με τους πολίτες, την κοινωνική αυτενέργεια. Καλούμε συνεπώς την κοινωνία και τους πολίτες να αγκαλιάσουν τον νέο σχεδιασμό, να τον θεωρήσουν δική τους υπόθεση, ώστε η διαχείριση των αποβλήτων να μετατραπεί από πρόβλημα σε πλεονέκτημα, με φυγή προς τα εμπρός», είπε εμφατικά ο Υπ. Αν. ΠΑΠΕΝ Γιάννης Τσιρώνης.

Πρόβλημα κοινωνικό

Το πρόβλημα της αλλαγής διαχείρισης αποβλήτων, κατά το υπουργείο Περιβάλλοντος είναι κυρίως κοινωνικό και όχι τεχνικό.
Χαρζκτηριστικά, το υπουργείο Περιβάλλοντος αναφέρει: Η ολοκληρωμένη λύση της διαχείρισης αποβλήτων συνδέεται με σημαντικές κοινωνικές αλλαγές. Για να λυθεί το πρόβλημα των αποβλήτων, χρειάζεται αλλαγή του καταναλωτικού και παραγωγικού μοντέλου, να παράγουμε, δηλαδή προϊόντα, χρησιμοποιώντας λιγότερους φυσικούς πόρους. Να χρησιμοποιούμε τους φυσικούς πόρους, παράγοντας λιγότερα απόβλητα κατά την παραγωγή των προϊόντων. Να καταναλώνουμε πιο φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα.
Πολλές και βαριές είναι οι επιπτώσεις από την ελλιπή ή πλημμελή διαχείριση των αστικών, υγειονομικών ή επικινδύνων βιομηχανικών αποβλήτων, περιβαλλοντικές, κοινωνικές, οικονομικές. Οι ελλείψεις στην ανακύκλωση, η πλημμελής λειτουργία πολλών «νόμιμων» ΧΥΤΑ, τα προβλήματα στον Ασωπό, η συσσώρευση ιστορικά αποθηκευμένων βιομηχανικών αποβλήτων, η διαχείριση των επικινδύνων και τοξικών αποβλήτων, αποτελούν μερικές πλευρές των επιπτώσεων.